Historia Władysławowa

Najstarsze i udekumentowane ślady człowieka na terenie
Władysławowa datuje się na młodszą epokę kamienia
(4200-1700 p.n.e.).

Historia Władysławowa sięga wczesnego średniowiecz.
Już w XIII - XIV wieku o dokumentach odnotowano miejscowość
rybacką o nazwie Wielka Wieś, a także wsie rolnicze:
Cetniewo i Poczernino.
Wielka Wieś po raz pierwszy została wspomniana w zapiskach
historycznych w 1284 roku pod nazwą VELAVES. Były to czasy syna
Świętopełka I - Mściwoja II, który właśnie w tym roku nadał tę
osadę Piotrowi Glabunie, synowi gdańskiego podczaszego.
25 marca 1376 roku Wielka Wieś otrzymała przywilej lokacyjny,
który został potwierdzony 25 lutego 1633 roku przez Władysława IV.
W 1407 roku w casach panowania na tych ziemiach Zakonu
Krzyżackiego w zapiskach zakonnych pojawiła się zgermanizowana
nazwa wsi - GROSSENDORF zaś w języku polskim nazwa Wielka Wieś
została zanotowana po raz pierwszy w 1598 roku.
Mieszkańcy Wielkiej Wsi zajmowali się wówczas głównie rybołóstwem
oraz rolnictwem. Ponadto posiadali rozwinięty kunszt stolarski
i kowalski oraz szereg umiejętności, takich jak wyplatanie sieci,czy koszy.
W latach 1546-1676 podczas istnienia starostwa puckiego nastąpił widoczny
rozwój wsi. W wieku XVII wieku pojawiło się zagrożenie ze strony Szwecji
W obliczu spodziewanego najazdu szwedzkiego król Władysław IV nakazał
budowę fortu wojennego, dla umocnienia całokształtu pozycji morskiej Polski.
Zobacz też: [ Historię Portu ]
W 1655 roku król szwedzki Gustaw podjął decyzję o napaści na Polskę,
a skutki wojny były fatalne również dla Wielkiej Wsi. Po pierwszym rozbiorze
w 1772 roku Wielka Wieś przeszła pod panowanie pruskie i ciągle podupadając,
w 1789 roku, stał się lennem króla pruskiego, a zamieszkiwało w niej
zaledwie 15 rodzin.
Po około 150 letniej niewoli, na mocy traktatu wersalskiego z 1919 roku
Pomorze powróciło do Polski. Na otrzymanym skrawku wybrzeża znajdował się
Wielka Wieś, dla której był to początek największego w historii rozwoju.
Następnego dnia po oficjalnych zaślubinach Polski z morzem, które odbyły
się w Pucku 10 lutego 1920 roku, generał Józef Haller wraz z osobami
towarzyszącymi przybył do Wielkiej Wsi, gdzie odbył na pokładzie
kutra o nazwie "Gwiazda Morza" rejs pod polską banderą.
Jeden z oficerów ppłk Henryk Bagiński, zafascynowany pięknem krajobrazu
widzianego z pokładu, postanowił kupić od Leona Torlińskiego 20 ha ziemi
wraz z podległym lasem, nadając osadzie nazwę Hallerowo.
Józef Haller został właścicielem części terenu na podstawie
kontrakru kupna-sprzedaży z 15 listopada 1920 roku z wpisem do
rejestru 10 kwietnia 1921 roku.
W latach 1921-1923 nastąpił rozwój budownictwa. Z tamtego okresu
pochodzą m.in. niewielki, drewniany, letniskowy domek nazwany od
nazwiska generała "Hallerówka" (zobacz: Historia Hallerówki) - dzieło inżyniera
Jana Pilara ze Starogardu, tzw. "Błękitny domek" adiutanta generała Hallera
Jana Dworzańskiego, pensjonat państwa Bagińskich "Warszawianka"
z gorącymi kąpielami morskimi (obecnie sedziba Straży Granicznej),
pensjonat "Solmare" pani Wandy Andrzejewskiej oraz tzw. "Sienkiewiczówka"
przy ulicy Rybackiej 9 z piękną architekturą polskiego dworku. Na terenie
dzisiejszego Ośrodka Przygotowań Olimpijskich "Cetniewo" znajdowała się
jednostka szkoleniowa żołnierzy.
W 1939 roku rozpoczęto akcję wysiedleńczą przez Niemców i kontynuowano w
różnych formach w wiekszym lub miniejszym zakresie do jesieni 1944 roku.
Załamanie się niemieckiej ofensywy na wschodzie i stopniowe cofanie się
wojsk hitlerowskich napawało optymizmem. Władysławowo wyzwolono w
środę 3 marca 1945 roku, a 9 maja 1945 roku Niemcy podpisali akt
bezwarunkowej kapitulacji.
13 pażdziernika 1954 roku, z uwagi na stan ludności wynoszący ponad 2 200
mieszkańców, Władysławowo otrzymało prawa osiedla miejskiego
(Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 pażdziernika 1954 r.
Dz.U. z 1954 r., Nr 49 poz. 253).
Władysławowo w WiKipedii

Napisano na podstawie książki: "Władysławowo - nasza mała Ojczyzna".
Opracowana przez: Grażynę Siuchnińską i Iwonę Konkel.